Cảng Cam Ranh: “Viên ngọc thô” chờ người đánh thức của xứ trầm hương

Khánh Hòa trong tâm trí của nhiều người thường hiện lên với những bãi cát trắng mịn màng trải dài dưới nắng vàng ươm, với những khu nghỉ dưỡng sầm uất hay những hòn đảo ngọc tấp nập bước chân du khách. Nhưng với tôi, Khánh Hòa còn giấu cho riêng mình một khoảng trời khác – một khoảng trời trầm mặc, sâu thẳm, hùng vĩ nhưng cũng đầy dịu dàng. Đó chính là Cảng Cam Ranh. Nơi đây không ồn ào, không rực rỡ ánh đèn màu, mà mang dáng dấp của một người thủy thủ già sau những ngày dài lênh đênh trên biển cả, giờ đây tĩnh lặng ngồi gỡ từng mắt lưới, kể cho đại dương nghe câu chuyện của đời mình.

Bài viết này đơn giản là những trang nhật ký cảm xúc, những mảnh ghép ký ức được nhặt nhạnh từ những buổi chiều lộng gió nơi bến cảng. Hãy cùng Khánh Hòa Review nán lại một chút, hít một hơi thật sâu để cảm nhận hương vị mặn mòi của biển cả, và lắng nghe khúc tình ca mà gió ngàn đang hát nơi Cảng Cam Ranh.

Cam Ranh – Không chỉ là một bến đỗ, mà là một kiệt tác của tạo hóa

Nếu có một lần bạn đứng từ trên cao, phóng tầm mắt nhìn bao quát toàn bộ vịnh Cam Ranh, bạn sẽ hiểu vì sao nơi đây được mệnh danh là một trong những vịnh biển nước sâu tự nhiên đẹp và tốt nhất thế giới. Không giống như những vùng biển trơ trọi hứng chịu từng cơn cuồng phong của mẹ thiên nhiên, Cam Ranh được bao bọc, chở che bởi những dãy núi non hùng vĩ, tạo thành một vòng tay ôm trọn lấy vùng nước xanh thẳm vào lòng.

Nhờ có bán đảo Cam Ranh như một bức bình phong khổng lồ chắn sóng, chắn gió, mặt nước nơi cảng biển luôn giữ được vẻ hiền hòa, êm ả đến kỳ lạ. Ngay cả trong những ngày biển động ngoài khơi xa, khi những cơn bão chực chờ xé toạc màn đêm, thì bên trong vịnh, những con tàu vẫn tìm thấy một chốn bình yên để neo đậu. Cảng Cam Ranh từ bao đời nay đã làm tròn sứ mệnh của một người mẹ hiền, dang rộng vòng tay đón những đứa con từ khơi xa trở về sau những ngày vật lộn với sóng gió.

Lịch sử của Cảng Cam Ranh là những trang viết đầy thăng trầm. Nơi đây từng chứng kiến những biến thiên của thời cuộc, từng là căn cứ quân sự mang tầm chiến lược quốc tế nhờ địa thế “kim cương” độc nhất vô nhị. Thế nhưng, rũ bỏ những lớp bụi thời gian và những thanh âm dồn dập của quá khứ, Cảng Cam Ranh của ngày hôm nay khoác lên mình một tấm áo mới: một bến cảng dân sự sầm uất nhưng vẫn vẹn nguyên nét hoang sơ, một cửa ngõ giao thương quan trọng và là nhịp cầu nối liền những hòn đảo xinh đẹp của vùng biển miền Trung. Sự vĩ đại của nơi đây không nằm ở những công trình nhân tạo vươn tới chọc trời, mà nằm ở chính sự tĩnh tại, bao dung của mặt nước mênh mông, sâu thẳm.

Lần đầu chạm ngõ – Cảm xúc chênh chao giữa thực và mộng

Tôi nhớ như in lần đầu tiên mình đặt chân đến Cảng Cam Ranh (khu vực cảng Ba Ngòi). Đó là một buổi sáng đầu hạ, khi những tia nắng đầu tiên vừa kịp xé toạc màn sương mỏng manh giăng mắc trên mặt vịnh. Chuyến xe đưa tôi đi qua những cung đường quanh co, bỏ lại sau lưng sự xô bồ của phố thị. Và rồi, bức tranh toàn cảnh của Cảng Cam Ranh hiện ra, chân thực và choáng ngợp đến mức khiến tôi phải nín thở.

Cảm giác đầu tiên bủa vây lấy tôi là mùi của biển. Không phải thứ mùi thoang thoảng dịu nhẹ, mà là một thứ hương vị mặn mòi, nồng đậm, xộc thẳng vào khứu giác, mang theo cả mùi ngai ngái của rong rêu, mùi ngầy ngậy của tôm cá tươi rói vừa cập bến và mùi ngai ngái của những mảnh lưới đánh cá đang phơi mình dưới nắng. Đó là mùi của sự sống, mùi của mồ hôi và sự nhọc nhằn nhưng đầy kiêu hãnh của những con người bám biển.

Tiếng động cơ tàu thuyền rền vang một góc trời. Những chiếc tàu cá vỏ gỗ nhuốm màu thời gian, sơn phết đã bong tróc vì muối biển, nằm kề vai sát cánh bên cạnh những con tàu du lịch, tàu hàng vỏ thép khổng lồ uy dũng. Sự đối lập giữa nhỏ bé và vĩ đại, giữa thô mộc và hiện đại tạo nên một khung cảnh nhộn nhịp nhưng không hề hỗn tạp. Tiếng cười nói hô hào của ngư dân, tiếng còi tàu cất lên từng hồi ngân dài xé toạc không gian, tất cả hòa quyện thành một bản giao hưởng của đời sống thường nhật đầy sống động.

Đứng trước biển lớn, con người bỗng trở nên thật nhỏ bé. Nhìn những con tàu kiêu hãnh rẽ sóng tiến ra khơi, mang theo bao kỳ vọng về những khoang cá đầy ắp, lòng tôi bất chợt dâng lên một niềm rưng rưng khó tả. Đó là sự khâm phục dành cho những con người dũng cảm, coi biển cả là quê hương thứ hai, trao gửi cả sinh mệnh và tương lai cho những con sóng bạc đầu.

Cảng Ba Ngòi – Cửa ngõ mở ra thiên đường “Tứ Bình”

Khi nhắc đến Cảng Cam Ranh trong lăng kính du lịch, người ta không thể không nhắc tới Cảng Ba Ngòi. Nơi đây không chỉ là một thương cảng tấp nập, mà còn là cánh cửa thần kỳ mở ra thiên đường “Tứ Bình” khét tiếng của Khánh Hòa: Bình Ba, Bình Hưng, Bình Lập và Bình Tiên.

Tại bến tàu này, hàng ngày có hàng trăm, hàng ngàn lượt khách thập phương đến rồi đi. Tôi từng ngồi trầm ngâm ở một quán nước ven cảng, ngắm nhìn dòng người tấp nập bước lên những chiếc cano cao tốc hay tàu gỗ để ra đảo Bình Ba. Ánh mắt ai cũng lấp lánh sự háo hức, nụ cười nở trên môi chờ đón những trải nghiệm tuyệt vời phía trước.

Hành trình từ Cảng Ba Ngòi ra đảo là một trải nghiệm mà tôi tin rằng bất cứ ai trải qua cũng sẽ khắc cốt ghi tâm. Khi con tàu từ từ rời bến, cảnh sắc hai bên bờ dần lùi lại phía sau, nhường chỗ cho sự bao la của mặt nước vịnh Cam Ranh. Nước ở đây có một màu xanh đặc trưng – màu xanh ngọc bích sâu thẳm, trong veo đến mức đôi khi bạn có thể nhìn thấy những đàn cá nhỏ tung tăng bơi lội dưới lớp nước mỏng. Gió biển thổi tung mái tóc, mang theo hơi sương mát lạnh, mơn trớn trên da thịt, gột rửa đi mọi muộn phiền, lo âu của cuộc sống mưu sinh ròng rã.

Nhìn những bè nuôi tôm hùm bập bềnh trên mặt nước, nối đuôi nhau như một ngôi làng nổi trên biển, tôi mới thấy hết được sự trù phú mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất này. Cảng Cam Ranh, thông qua những chuyến tàu ấy, đã kết nối đất liền với đảo xa, kết nối những con người xa lạ bằng một tình yêu chung dành cho biển đảo quê hương.

Nhịp điệu mưu sinh – Bài ca của mồ hôi và nụ cười

Để hiểu được “Khánh Hòa trong tôi” trọn vẹn nhất, bạn không thể chỉ nhìn cảnh, mà phải ngắm nhìn những con người thuộc về nơi này. Nhịp sống ở Cảng Cam Ranh bắt đầu từ rất sớm. Khi mặt trời còn chưa ló rạng, bầu trời chỉ mới ửng lên những dải màu xám bạc, bến cảng đã xôn xao tiếng gọi nhau í ới. Đó là lúc những chuyến tàu đánh cá đêm trở về.

Khung cảnh bến cá lúc rạng đông là một bức tranh sơn dầu đầy màu sắc và thấm đẫm hơi thở cuộc sống. Từng khay cá, mực, tôm tươi rói, lớp vảy bạc còn lấp lánh dưới ánh đèn cao áp, được chuyển vội vã từ khoang thuyền lên bờ. Những người phụ nữ với chiếc nón lá quen thuộc, đôi vai gầy tất tả gánh những sọt hải sản nặng trĩu. Những tiếng ngã giá, những lời trêu đùa, những giọt mồ hôi ướt đẫm lưng áo trong buổi sương sớm… tất cả dệt nên một nét văn hóa bản địa vô cùng đặc sắc.

Người dân Cam Ranh mang đậm chất người miền biển: ăn to nói lớn, chất phác, bộc trực nhưng cái tình thì bao la như chính vùng vịnh quê hương họ. Tôi từng có dịp trò chuyện với một chú ngư dân lớn tuổi đang ngồi vá lưới bên cầu cảng. Làn da chú rám nắng đen nhẻm, hằn sâu những nếp nhăn của thời gian và sương gió, nhưng nụ cười thì hiền hậu và đôi mắt vẫn sáng lên một niềm tin mãnh liệt. Chú kể cho tôi nghe về những đêm dông bão giật cấp, về sự tàn nhẫn của biển khơi nhưng cũng đầy sự bao dung khi trả lại cho họ những khoang tàu đầy ắp lộc biển. Với họ, Cảng Cam Ranh là nhà, là sinh mạng, là nơi chứng kiến sự sinh ra, lớn lên và già đi của biết bao thế hệ.

Vẻ đẹp của Khánh Hòa, vì thế, không chỉ nằm ở những công trình đồ sộ hay dịch vụ xa hoa. Vẻ đẹp ấy nằm ở đôi bàn tay thô ráp của người vá lưới, nằm ở ánh mắt đợi chờ của những người vợ ngóng chồng vươn khơi, và nằm ở nụ cười rạng rỡ ngày trúng mùa cá tôm.

Ẩm thực quanh cảng – Đánh thức mọi giác quan

Một bài viết trên Khánh Hòa Review sẽ thật thiếu sót nếu không nhắc đến bản sắc ẩm thực vô cùng phong phú tại khu vực xung quanh Cảng Cam Ranh. Biển cả dung dưỡng con người không chỉ bằng tinh thần mà còn bằng những món quà vô giá của đại dương.

Nói đến Cam Ranh là nói đến Vương quốc Tôm Hùm. Quanh khu vực cảng và các hòn đảo lân cận, tôm hùm được nuôi thả trong môi trường nước sâu, sạch và lưu thông liên tục, tạo nên chất lượng thịt chắc, ngọt, dai và mang hương vị thượng hạng không nơi đâu sánh bằng. Không cần phải vào những nhà hàng sang trọng, chỉ cần ngồi ở một quán vỉa hè bình dân ven bến cảng, gọi một con tôm hùm xanh nướng mọi trên bếp than hồng. Mùi vỏ tôm cháy sém quyện với hương thơm của thịt tôm lan tỏa trong gió biển. Chấm một miếng thịt tôm trắng muốt, dai ngọt vào chén muối ớt xanh chanh – thứ nước chấm thần thánh đặc sản của vùng đất Khánh Hòa, bạn sẽ thấy mọi tế bào vị giác của mình như bừng tỉnh. Vị ngọt của hải sản, vị cay nồng của ớt, vị chua thanh của chanh, tất cả hòa tấu một bản nhạc hoàn hảo trong vòm miệng.

Nhưng ẩm thực Cam Ranh đâu chỉ có sự đắt đỏ của tôm hùm. Những món ăn dân dã nơi cảng biển mới thực sự làm người ta nhung nhớ. Đó có thể là một tô bún cá sứa nước lèo trong veo, thanh ngọt được ninh từ xương cá, những miếng sứa sần sật, chả cá dai giòn rụm nhai vui miệng. Hay một buổi chiều nhạt nắng, rủ những người bạn tri kỷ ngồi nhâm nhi vài đĩa ốc mặt trăng, ốc bàn tay nướng mỡ hành, húp xì xụp bát cháo hàu nóng hổi, cay nồng vị tiêu sọ. Nhấp một ngụm bia mát lạnh, nghe tiếng sóng vỗ rào rạt dưới chân kè đá, bạn sẽ thấy cuộc đời này, đôi khi, hạnh phúc chỉ đơn giản và trọn vẹn đến thế.

Ăn hải sản ở bến cảng không chỉ là thưởng thức món ăn, mà là thưởng thức cả không gian, cái “hồn” của biển. Chính cái mặn mòi của gió, sự ồn ào náo nhiệt của những người dân chài bàn bên cạnh lại trở thành thứ gia vị tuyệt vời nhất làm nên linh hồn của ẩm thực Cam Ranh.

Chiều buông trên Cảng – Khúc vĩ thanh đầy ma mị và chất thơ

Nếu buổi sáng Cảng Cam Ranh mang vẻ đẹp của sức sống cuồn cuộn, trào dâng, thì khi chiều tà buông xuống, nơi đây lại khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn khác – kiêu sa, tĩnh mịch và phảng phất chút buồn man mác.

Cá nhân tôi luôn cho rằng, hoàng hôn trên Vịnh Cam Ranh là một trong những cảnh tượng ngoạn mục nhất mà bất kỳ ai cũng nên chiêm ngưỡng một lần trong đời. Khi mặt trời từ từ hạ màn sau những dãy núi phía Tây, cả một vùng trời và mặt nước vịnh bao la được nhuộm trong một tông màu rực rỡ đến khó tin. Bầu trời chuyển dần từ xanh ngắt sang vàng ươm, rồi đỏ rực, và cuối cùng là một màu tím thẫm pha lẫn chút hồng đào. Mặt nước phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ, phản chiếu trọn vẹn bức tranh kỳ vĩ của vũ trụ.

Những con tàu neo đậu ở đằng xa giờ đây chỉ còn là những chiếc bóng đen cắt viền sắc nét trên nền trời rực rỡ. Tiếng ồn ào của phiên chợ cá nhường chỗ cho tiếng sóng vỗ nhẹ vào mạn thuyền lóp ngóp, tiếng chim hải âu chao liệng gọi bầy trong ánh chiều tà. Trong khoảnh khắc ấy, thời gian như ngừng trôi. Tâm hồn con người dường như được gột rửa, mọi xô bồ, toan tính của cõi nhân sinh bị bỏ lại ngoài kia. Chỉ còn lại ta đối diện với sự vô tận của đất trời.

Khi màn đêm chính thức buông rèm, Cảng Cam Ranh lại rực lên một vẻ đẹp khác. Ánh đèn từ những ngọn hải đăng quét những vệt sáng dài trên mặt biển sẫm màu. Đèn từ những tàu đánh cá câu mực ngoài khơi xa nhấp nháy, chập chờn trông như những vì sao đi lạc rơi xuống mặt đại dương. Ngồi trên kè đá, cảm nhận hơi lạnh của sương đêm và gió biển lùa vào da thịt, lòng người bỗng sinh ra những suy tư sâu lắng về cuộc đời, về sự nhỏ bé của bản thân trước thiên nhiên kỳ vĩ.

Khép lại một hành trình, mở ra những nỗi nhớ thương

Người ta thường nói, những nơi ta từng đi qua, cảnh sắc chỉ là một nửa của vẻ đẹp, nửa còn lại chính là những cảm xúc mà ta gửi gắm ở nơi đó. Cảng Cam Ranh – với cái vẻ thâm trầm của núi đồi, sự dịu êm của vịnh biển, sự chất phác của con người và hương vị say lòng của ẩm thực – đã để lại trong tôi những dấu ấn khó phai mờ.

Nơi đây không cố gắng phô trương mình bằng những thứ hào nhoáng, nhân tạo. Nó cứ chân thật, tự nhiên và dung dị như hơi thở, như một phần không thể tách rời của vùng đất Khánh Hòa kiên cường đầy nắng và gió. Đến với Cam Ranh là đến với sự trở về – trở về với những giá trị nguyên bản nhất của thiên nhiên, trở về để lắng nghe lòng mình và tìm lại sự cân bằng sau những giông bão của cuộc đời.

Bài viết này trên chuyên mục “Khánh Hòa trong tôi!” xin được gửi gắm như một lời tri ân đến một vùng đất đã cho tôi những trải nghiệm đầy cảm xúc. Nếu bạn là một người con của Khánh Hòa đang xa quê, hy vọng những dòng chữ này sẽ gợi lại trong bạn chút nỗi nhớ niềm thương về mùi gió biển mặn chát mà ấm áp quê nhà. Còn nếu bạn là một lữ khách phương xa đang tìm kiếm một bến đỗ bình yên cho tâm hồn, hãy xách balo lên và đi đến Cảng Cam Ranh. Hãy đứng trước mặt vịnh bao la, hít căng lồng ngực mùi của biển khơi, và tự mình viết nên một câu chuyện “Khánh Hòa trong tôi” của riêng bạn.

Khánh Hòa Review luôn tin rằng, mỗi bước chân lữ khách đi qua đều để lại một câu chuyện. Và Cảng Cam Ranh, với sự tĩnh lặng vĩnh hằng của mình, vẫn đang chờ đợi để được nghe những câu chuyện mới, từ chính bạn!

Đôi điều nhắn gửi từ người con xứ Trầm Hương!