Tháp Bà Ponagar – Dấu ấn linh thiêng giữa lòng Nha Trang

Trong tâm thức của mỗi người con Khánh Hòa, Nha Trang không chỉ là thành phố của những bãi biển cát trắng nắng vàng, của vịnh biển đẹp bậc nhất thế giới hay những hòn đảo hoang sơ quyến rũ. Sâu thẳm trong mạch ngầm văn hóa của vùng đất “xứ Trầm biển Yến” này là một nhịp đập tâm linh ngàn năm tuổi. Đó là Tháp Bà Ponagar – một kiệt tác kiến trúc Chăm Pa cổ kính, một biểu tượng của sự giao thoa văn hóa, và là chốn đi về linh thiêng che chở cho biết bao thế hệ người dân hiền hòa nơi đây.

Hôm nay, hãy cùng Khánh Hòa Review bước vào một hành trình vượt thời gian, ngược dòng lịch sử hàng thiên niên kỷ để khám phá vẻ đẹp, sự bí ẩn và những giá trị văn hóa vô giá của quần thể di tích Tháp Bà Ponagar.

Tọa độ địa lý và hướng dẫn di chuyển đến tháp Bà

Vị trí đắc địa phong thủy

Quần thể di tích Tháp Bà Ponagar (hay còn gọi là Tháp Po Nagar) ngự trị trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ có tên là đồi Cù Lao, chỉ cao khoảng 10 đến 12 mét so với mực nước biển. Vị trí này nằm ở cửa sông Cái (sông Nha Trang) hiền hòa, cách trung tâm thành phố Nha Trang khoảng 2km về phía Bắc, thuộc địa phận phường Vĩnh Phước.

Từ trên đồi Cù Lao nhìn xuống, bạn có thể thu vào tầm mắt toàn cảnh cầu Xóm Bóng, cầu Trần Phú, làng chài lung linh trên mặt nước và nhịp sống nhộn nhịp của ngư dân miền biển. Vị trí “tọa sơn hướng thủy” này không chỉ mang ý nghĩa quân sự, cảnh quan trong thời cổ đại mà còn chứa đựng triết lý phong thủy sâu sắc của người Chăm: giao hòa giữa Đất, Nước và Bầu Trời.

Hướng dẫn di chuyển

• Từ trung tâm thành phố: Di chuyển dọc theo con đường biển Trần Phú tuyệt đẹp, đi qua cầu Trần Phú, rẽ trái vào đường Tháp Bà, bạn sẽ thấy ngay quần thể tháp sừng sững trên đồi.
• Phương tiện: Du khách có thể dễ dàng đến đây bằng xe máy, taxi, xích lô du lịch hoặc xe buýt. Bãi giữ xe rộng rãi ngay dưới chân đồi rất thuận tiện cho các đoàn khách lớn.
• Thời điểm lý tưởng: Tháp mở cửa từ 6:00 sáng đến 18:00 chiều mỗi ngày. Để chụp được những bức ảnh đẹp nhất với ánh sáng vàng ươm chiếu lên những viên gạch nung đỏ, bạn nên đến vào sáng sớm (trước 8 giờ) hoặc khoảng thời gian hoàng hôn buông xuống (16:30 – 17:30).

Chi tiết: Bản đồ chỉ đường đến Tháp Bà Ponagar

Nguồn gốc và những thăng trầm của Kauthara Cổ Đại

Để hiểu rõ Tháp Bà, chúng ta cần lật lại những trang sử của vương quốc Chăm Pa cổ đại. Vùng đất Khánh Hòa ngày nay xưa kia thuộc về tiểu quốc Kauthara – một trong những trung tâm kinh tế, chính trị và tôn giáo quan trọng nhất của người Chăm.

Thời kỳ khởi nguyên và xây dựng (Thế kỷ VIII – XIII)

Tháp Bà Ponagar không phải được xây dựng trong một thời kỳ mà là kết quả của một quá trình kiến tạo, bổ sung kéo dài nhiều thế kỷ.

• Tiền thân bằng gỗ: Theo các bia ký bằng chữ Phạn (Sanskrit) và chữ Chăm cổ được tìm thấy, ban đầu nơi đây là một ngôi đền thờ bằng gỗ được xây dựng để thờ nữ thần Bhagavati (hiện thân của nữ thần Uma – vợ của thần Shiva).
• Sự tàn phá và tái thiết: Vào năm 774, quân Srivijaya (từ Indonesia ngày nay) đã mang quân đường biển tấn công Kauthara, thiêu rụi ngôi đền gỗ và cướp đi tượng thần cùng nhiều báu vật. Đến năm 784, vua Satyavarman đã giành lại vùng đất này và quyết định xây dựng lại ngôi đền bằng gạch nung kiên cố, đặt nền móng cho quần thể Tháp Bà ngày nay.
• Thời kỳ hoàng kim: Từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ thứ XIII, các vị vua Chăm Pa liên tục tu bổ, xây dựng thêm các tháp phụ, khu tiền đình và dâng cúng báu vật, ruộng đất cho nữ thần. Kauthara trở thành thánh địa lớn nhất thờ Mẫu thần của toàn vương quốc.

Dấu ấn thời gian và sự bảo tồn

Trải qua sự tàn phá của chiến tranh, của những kẻ trộm mộ và sự khắc nghiệt của thời tiết miền Trung, nhiều công trình trong quần thể đã bị sụp đổ. Những gì chúng ta thấy ngày nay là khoảng 4 ngôi tháp chính, 2 dãy cột đá ở khu Tiền đình và một số bia ký.

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, Viện Viễn Đông Bác Cổ (EFEO) của Pháp đã tiến hành khảo cứu, gia cố và phục dựng lại một phần di tích, giúp bảo tồn những giá trị cốt lõi cho đến tận ngày nay. Tháp Bà Ponagar đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam xếp hạng là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia từ năm 1979.

Huyền thoại về Mẹ Xứ Sở: Khi văn hóa Chăm – Việt giao thoa

Giá trị lớn nhất của Tháp Bà Ponagar không chỉ nằm ở những viên gạch vô tri, mà nằm ở linh hồn của di tích: Tín ngưỡng thờ Mẫu. Nơi đây là minh chứng sống động nhất cho sự giao thoa, hòa quyện tuyệt vời giữa tín ngưỡng của người Chăm cổ và người Việt khi tiến về phương Nam.

Truyền thuyết Chăm Pa: Nữ thần Yan Po Nagar

Trong tâm thức người Chăm, Yan Po Nagar (hay Ino Po Nagar) nghĩa là “Mẹ xứ sở”. Bà được sinh ra từ áng mây trời và bọt biển. Với quyền năng tối cao, bà đã tạo ra Trái Đất, sinh ra cây lúa, dạy người dân cách trồng trọt, dệt vải, mang lại cuộc sống no đủ. Bà có 97 người chồng và 38 người con gái, tất cả đều hóa thân thành các tiên nữ bảo vệ xứ sở. Po Nagar không chỉ là một vị thần, bà là cội nguồn của sự sống, biểu tượng của chế độ mẫu hệ vững chắc trong văn hóa Chăm.

Truyền thuyết Việt Nam: Thiên Y A Na Thánh Mẫu

Khi người Việt tiếp quản vùng đất Kauthara, họ đã tiếp thu tín ngưỡng thờ Mẫu của người Chăm và Việt hóa nó thông qua câu chuyện về Thánh Mẫu Thiên Y A Na.

Truyền thuyết kể rằng, tại núi Đại Điền (Diên Khánh) có hai vợ chồng tiều phu già không con. Một ngày nọ, họ phát hiện một cô gái xinh đẹp trong rừng thấu hiểu đạo lý, bèn nhận làm con nuôi. Cô gái đó chính là tiên giáng trần. Trong một lần nhớ cảnh tiên giới, cô đã nhập thân vào một khúc trầm hương trôi ra biển cả và dạt đến vương quốc Bắc Hải (có bản kể là Trung Hoa).

Thái tử nước Bắc Hải thấy khúc gỗ tỏa hương thơm kỳ lạ bèn mang về cung. Một đêm, Thái tử thấy bóng người con gái từ khúc gỗ bước ra, bèn đem lòng yêu thương và xin vua cha cưới làm vợ. Họ có với nhau hai người con (một trai, một gái).

Tuy nhiên, vì nhớ quê nhà, một ngày nọ, nàng đã cùng hai con nhập lại vào khúc trầm hương, vượt biển trở về quê hương Cù Lao. Thấy cha mẹ nuôi đã mất, nàng buồn bã, quyết định ở lại nhân gian để xây đắp quê hương. Bà dạy người dân Khánh Hòa cày cấy, dệt lụa, đặt ra các lễ nghi. Sau khi công đức viên mãn, bà cùng hai con cưỡi hạc bay về trời.

Người dân nhớ ơn bà, lập tháp thờ phụng trên đồi Cù Lao và tôn vinh bà là Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi.

Sự hòa quyện giữa Yan Po Nagar và Thiên Y A Na là một hiện tượng văn hóa độc đáo. Người Chăm và người Việt có thể gọi bà bằng những cái tên khác nhau, nhưng đều chung một lòng thành kính hướng về “Mẹ” – người che chở, bảo bọc cho vùng đất này khỏi thiên tai, địch họa.

Giải mã nghệ thuật kiến trúc Chăm Pa Cổ

Quần thể Tháp Bà Ponagar là một đại diện xuất sắc của phong cách kiến trúc chuyển tiếp từ phong cách Hoà Lai sang phong cách Đồng Dương trong nghệ thuật Chăm Pa. Toàn bộ quần thể được chia thành 3 mặt bằng từ thấp lên cao, tạo nên một không gian thiêng liêng, hướng thượng.

Tầng thấp nhất: Ngôi tháp cổng (Đã mất)

Theo các dấu tích khảo cổ, ngay sát mặt đường (gần cổng vào ngày nay) từng tồn tại một ngôi tháp cổng lớn. Quanh tháp cổng là những bậc thang bằng đá dẫn lên tầng giữa. Do sự tàn phá của thời gian, tháp cổng nay chỉ còn lại những phế tích mờ nhạt, nhưng đủ để hình dung về một lối vào bề thế, nghiêm trang của thánh địa xưa.

Tầng giữa: Khu Tiền Đình (Mandapa)

Vượt qua những bậc thang, bạn sẽ bước vào khu Mandapa – nơi xưa kia là nhà tĩnh tâm, dùng để chuẩn bị các lễ vật, thay trang phục trước khi dâng lên nữ thần.

Điểm nhấn của khu vực này là 4 hàng cột trụ hình bát giác được xây bằng gạch nung nguyên khối, gồm 12 cột nhỏ bên ngoài và 10 cột lớn bên trong. Các cột lớn có chiều cao hơn 3 mét. Dù mái che bằng gỗ và ngói đã hoàn toàn biến mất, nhưng việc đi giữa những hàng cột trầm mặc, rêu phong này vẫn mang lại cho du khách cảm giác như đang dạo bước trong một không gian linh thiêng của ngàn năm trước.

Từ khu Mandapa, một hệ thống bậc thang dốc đứng (hiện nay du khách không được đi lại trên bậc thang cũ này để bảo tồn di tích, mà đi theo cầu thang đá xây mới bên cạnh) sẽ dẫn thẳng lên khu vực đền tháp.

Tầng trên cùng: Khu Đền Tháp

Đây là trái tim của quần thể di tích, nơi tọa lạc của các ngôi tháp gạch. Hiện nay còn lại 4 ngôi tháp, mỗi tháp thờ một vị thần khác nhau.

• Tháp Chính (Tháp Đông Bắc): Ngôi tháp bề thế nhất

Cao khoảng 23 mét, Tháp Chính là công trình lớn nhất và là tuyệt tác kiến trúc tinh xảo nhất tại đây. Tháp được xây dựng với 4 tầng, thu nhỏ dần lên trên.

• • Ngoại thất: Các mặt ngoài của tháp được trang trí bằng các gờ chỉ, hình tượng các vị thần, linh vật như chim thần Garuda, voi ngự, thiên nga, rồng… Đặc biệt, bức phù điêu trên lanh tô cửa chính miêu tả thần Shiva với 4 cánh tay đang múa vũ điệu huỷ diệt và tái sinh, dưới chân là nhạc công đang thổi sáo, là một kiệt tác điêu khắc đá vô giá.
  • Nội thất: Bên trong tháp tĩnh lặng, tối và huyền bí. Ngay giữa gian điện là bức tượng Mẫu Po Nagar (Thiên Y A Na) bằng đá hoa cương đen nguyên khối cao 2,6 mét, ngồi trên đài sen tựa lưng vào phiến đá hình lá bồ đề. Bức tượng được tạc với 10 cánh tay cầm các pháp khí khác nhau, mang vẻ đẹp uy nghi nhưng vô cùng từ bi. Bức tượng này được đánh giá là một trong những tác phẩm điêu khắc đá Chăm Pa đẹp nhất còn sót lại ở Việt Nam.

• Tháp Nam (Tháp Ông): Nằm ngay phía Nam tháp chính, cao khoảng 18 mét. Tháp này có kiến trúc đơn giản hơn, phần mái không có các tầng thu nhỏ mà được làm theo hình cong vuốt lên như một chiếc nón. Theo các nhà nghiên cứu, tháp này thờ thần Shiva – một trong 3 vị thần tối cao của Ấn Độ giáo, tượng trưng cho sức mạnh của sự phá hủy và tái sinh (đồng thời cũng được dân gian Việt hóa coi là tháp thờ cha nuôi của Thiên Y A Na).
• Tháp Đông Nam (Tháp Miếu / Tháp Cố): Đây là ngôi tháp nhỏ nhất với chiều cao chỉ 7,1 mét. Cửa tháp mở về hướng Nam. Bên trong thờ một linga, đại diện cho thần Skanda (Thần Chiến tranh) – con trai của Shiva và Uma. Dân gian thường gọi đây là tháp thờ vợ chồng con trưởng của bà Thiên Y A Na.
• Tháp Tây Bắc (Tháp Cô / Tháp Cậu): Cao khoảng 9 mét, tháp này có một điểm nhấn đặc biệt là được trang trí họa tiết gốm tráng men tuyệt đẹp. Bên trong tháp thờ thần Ganesha (thần voi) – vị thần của sự may mắn, trí tuệ. Người Việt thì tin rằng đây là tháp thờ cô con gái nhỏ của Thánh Mẫu.

Bí ẩn của những viên gạch Chăm

Đứng trước Tháp Bà, bất kỳ ai cũng phải kinh ngạc trước kỹ thuật xây dựng của người Chăm cổ. Hàng vạn viên gạch được xếp chồng lên nhau khít khao đến mức dường như không có một khe hở, và hoàn toàn không thấy dấu vết của vữa hay chất kết dính thông thường.

Cho đến nay, kỹ thuật nung gạch và kết dính của người Chăm vẫn là một đề tài tranh luận của các nhà khoa học. Có giả thuyết cho rằng họ dùng nhựa cây (như cây dầu rái) trộn với một số vật liệu khác; lại có giả thuyết cho rằng họ xếp gạch mộc lên rồi nung cả một khối tháp đồ sộ. Dù bằng cách nào, sự bền bỉ của những khối gạch này trước nắng gió miền Trung khắc nghiệt suốt hơn 1200 năm qua là minh chứng cho trí tuệ siêu việt của những người thợ thủ công xưa.

Lễ hội Tháp Bà Ponagar: Đỉnh cao của tín ngưỡng nhân gian

Nếu kiến trúc là phần “xác”, thì lễ hội chính là phần “hồn” của Tháp Bà Ponagar. Lễ hội Tháp Bà (Vía Bà) được tổ chức hằng năm từ ngày 20 đến ngày 23 tháng 3 Âm lịch, là lễ hội dân gian lớn nhất tỉnh Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ, thu hút hàng chục ngàn người hành hương từ khắp nơi đổ về. Năm 2012, Lễ hội Tháp Bà Ponagar đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Không gian linh thiêng và màu sắc rực rỡ

Vào những ngày lễ hội, đồi Cù Lao như bừng tỉnh. Khói nhang trầm nghi ngút bay lên quyện vào những tán cây cổ thụ. Người đi lễ mang theo mâm cúng gồm heo quay, gà luộc, hoa quả, xôi chè… lầm rầm khấn vái cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đạo bình yên.

Lễ hội diễn ra với các nghi thức trang nghiêm và bài bản:

• Lễ thay y: Được thực hiện vào ngày 20/3. Những người phụ nữ lớn tuổi, có uy tín sẽ thực hiện nghi thức cởi bỏ y phục cũ, tắm rửa tượng Mẫu bằng nước lá thơm, và khoác lên bức tượng những bộ xiêm y mới lộng lẫy do người dân dâng cúng.
• Lễ cúng quốc thái dân an: Nghi thức do ban tế tự thực hiện, cầu mong những điều tốt đẹp nhất cho đất nước và nhân dân.
• Múa Bóng và Hát Rỗi: Đây là phần rực rỡ và hấp dẫn nhất của lễ hội. Dưới chân tháp, những “Bà Bóng” (những người phụ nữ thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu) trong trang phục áo dài lụa màu sắc rực rỡ (đỏ, vàng, xanh…) đội mâm hoa, mâm oản, múa uyển chuyển theo điệu nhạc cụ dân tộc. Tiếng trống, tiếng đờn cò, tiếng hát rỗi (hát ngợi ca công đức Thánh Mẫu) vang vọng khắp không gian, tạo nên một sự thăng hoa về mặt tâm linh và nghệ thuật.

Tham gia lễ hội Tháp Bà, du khách không chỉ được hòa mình vào không khí tâm linh tín ngưỡng mà còn tận mắt chứng kiến tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng của người dân Khánh Hòa. Dù là người Chăm hay người Việt, họ đều cùng nhau tề tựu, dâng lên Mẫu những nén tâm nhang thành kính nhất.

Trải nghiệm du lịch tại Tháp Bà Ponagar

Đến với Tháp Bà, ngoài việc chiêm bái và tìm hiểu lịch sử, du khách còn có những trải nghiệm văn hóa và thư giãn tuyệt vời.

Thưởng thức nghệ thuật múa Chăm

Nếu bạn không đến vào dịp Lễ hội tháng 3 âm lịch, đừng lo, hàng ngày tại sân khấu phía sau Tháp Chính đều có các buổi biểu diễn nghệ thuật của đồng bào dân tộc Chăm. Dưới bóng râm của những cây vú sữa cổ thụ, các thiếu nữ Chăm trong trang phục truyền thống uyển chuyển múa điệu múa đội lu, điệu múa quạt chim công… Hòa cùng điệu múa là tiếng trống Paranung trầm hùng, tiếng kèn Saranai réo rắt. Đây là khoảnh khắc tuyệt vời để bạn thưởng thức nghệ thuật phi vật thể của người Chăm ngay tại không gian di sản của họ.

Viết chữ thư pháp và xin xăm

Dưới chân tháp thường có các ông đồ ngồi viết thư pháp. Bạn có thể xin một chữ “Tâm”, chữ “An”, hay chữ “Phúc” để mang về làm kỷ niệm. Nhiều du khách cũng có thói quen xin xăm, gieo quẻ bên trong tháp để xem vận hạn, đường công danh, tình duyên trong năm.

Góc check-in “triệu like”

Với kiến trúc gạch nung đỏ rực rỡ tương phản với nền trời xanh ngắt, Tháp Bà Ponagar là background hoàn hảo cho những bức ảnh nghệ thuật.

• Góc chụp khu Mandapa: Đứng giữa những hàng cột đá bát giác khổng lồ sẽ cho bạn bức ảnh mang hơi hướng hoài cổ, bí ẩn.
• Góc chụp hướng lên Tháp Chính: Chụp từ dưới lên để thấy được sự đồ sộ, vĩ đại của ngọn tháp giữa bầu trời.
• Góc nhìn ra sông Cái và cầu Xóm Bóng: Từ bến đá phía sau các tháp, hãy đưa máy ảnh hướng ra sông Cái vào lúc hoàng hôn. Ánh mặt trời nhuộm đỏ mặt nước, những chiếc thuyền câu nhỏ bé hắt bóng tạo nên một bức tranh thủy mặc tuyệt đẹp.

Chơi gì, ăn gì quanh Tháp Bà?

Sau khi đã no nê với những giá trị văn hóa lịch sử, hãy để Khánh Hòa Review mách bạn cách kết hợp các điểm đến và thưởng thức ẩm thực ngay gần khu vực Tháp Bà nhé.

Những điểm đến liền kề

• Tắm bùn khoáng Tháp Bà: Chỉ cách tháp khoảng 2km là Khu du lịch Suối khoáng nóng Tháp Bà. Sau một buổi đi bộ tham quan, việc ngâm mình trong hồ bùn khoáng ấm áp, giàu vi khoáng không chỉ giúp bạn xua tan mệt mỏi mà còn làm đẹp da, hỗ trợ xương khớp cực kỳ hiệu quả.
• Danh thắng Hòn Chồng – Hòn Vợ: Từ Tháp Bà đi dọc theo đường biển Phạm Văn Đồng khoảng 3km, bạn sẽ đến Hòn Chồng. Những khối đá tự nhiên xếp chồng lên nhau một cách kỳ diệu bên bờ biển là điểm ngắm hoàng hôn và uống cà phê lý tưởng.
• Chợ Đầm: Nếu muốn mua sắm đặc sản như yến sào, chả cá, mực rim me, hải sản khô… Chợ Đầm (cách Tháp Bà qua cầu Trần Phú) là lựa chọn số một.

“Lạc lối” trong thiên đường ẩm thực đường Tháp Bà

Con đường Tháp Bà dưới chân đồi Cù Lao được mệnh danh là “con đường hải sản” nổi tiếng bậc nhất Nha Trang.

• Hải sản tươi sống: Khi màn đêm buông xuống, hàng loạt quán hải sản lên đèn. Tôm hùm nướng mọi, mực nướng sa tế, ốc hương rang muối ớt, nhum nướng mỡ hành… được chế biến ngay tại chỗ, tươi ngon, đậm đà và giá cả cực kỳ phải chăng (nhớ hỏi giá trước khi gọi món nhé).
• Ốc chảo: Các hàng ốc chảo trên đường Tháp Bà bốc khói nghi ngút. Mỗi chảo là một loại ốc được nấu với các loại nước sốt đặc trưng: ốc len xào dừa, ốc móng tay xào rau muống, ốc bươu nhồi thịt. Chấm cùng nước mắm gừng ớt sệt sệt thì “ngon quên lối về”.
• Bánh xèo mực, nem nướng: Đừng quên tạt vào các quán nhỏ vỉa hè để thưởng thức đĩa bánh xèo tôm mực giòn rụm hay cuốn một cuốn nem nướng Nha Trang cùng xoài xanh, bánh tráng chiên giòn, chấm đẫm vào tô nước chấm tương thịt béo ngậy.

Tháp Bà Ponagar – Lưu giữ trong ký ức người Khánh Hòa

Nhà thơ Quách Tấn từng viết về Nha Trang bằng những vần thơ đầy tự hào:

“Tháp Bà rực rỡ ánh quang đông

Cù Lao in bóng xuống dòng sông”

Đứng trước Tháp Bà Ponagar trong bóng chiều tà, nghe tiếng chuông vẳng lại từ ngôi chùa Cù Lao phía xa, nhìn dòng sông Cái lững lờ trôi mang theo những chiếc thuyền về bến, ta mới thấm thía được vẻ đẹp bình yên đến nao lòng của mảnh đất này.

Tháp Bà không chỉ là một điểm đến trên bản đồ du lịch. Đối với những người thực hiện chuyên mục “Khánh Hòa Trong tôi”, Tháp Bà là ký ức tuổi thơ theo mẹ đi lễ hội, là niềm tự hào khi giới thiệu với bạn bè phương xa về một nền văn hóa rực rỡ, là biểu tượng của sự bền bỉ, kiên cường vượt qua hàng ngàn năm dâu bể. Những lớp gạch nung đỏ au ấy dường như đã thấm đẫm nắng gió, mồ hôi và cả niềm tin tâm linh của biết bao thế hệ người dân Khánh Hòa.

Nếu bạn có dịp đến Nha Trang, giữa những ồn ào náo nhiệt của phố thị, giữa những ánh đèn rực rỡ của các khu vui chơi giải trí hiện đại, hãy bớt chút thời gian bước lên đồi Cù Lao. Hãy để lòng mình tĩnh lại trước nụ cười bao dung của Mẫu, chạm tay vào những viên gạch ấm nóng của thời gian, và lắng nghe lời thì thầm của lịch sử. Để rồi, khi rời đi, bạn cũng sẽ mang theo một mảnh ghép rất đẹp, rất thiêng liêng mang tên “Tháp Bà Ponagar” vào miền ký ức của riêng mình.

Khánh Hòa Review hy vọng rằng qua bài viết này, các bạn đã có một cái nhìn thật sâu sắc và toàn diện về quần thể di tích lịch sử – văn hóa Tháp Bà Ponagar. Đừng quên theo dõi chuyên mục Khánh Hòa Trong Tôi để cùng chúng tôi tiếp tục hành trình khám phá những câu chuyện thú vị, những điểm đến hấp dẫn khác của vùng đất xứ Trầm hương nhé!